Haarlem is een stad en gemeente in Kennemerland en de hoofdstad van de Nederlandse provincie Noord-Holland.

De stad ligt aan de rivier het Spaarne en de stad heeft dan ook de bijnaam Spaarnestad. De gemeente Haarlem grenst aan de gemeenten Haarlemmermeer, Heemstede, Bloemendaal, Velsen en Haarlemmerliede en Spaarnwoude en telt 147.020 inwoners (1 februari 2008, bron: CBS). Het is sinds 1853 de zetel van het rooms-katholieke Bisdom Haarlem.

De agglomeratie van Haarlem beslaat naast het gebied van de gemeente Haarlem zelf, stedelijke delen van de gemeenten Bloemendaal (Overveen, Bloemendaal, Aerdenhout), Heemstede, Zandvoort (Bentveld), Bennebroek, Haarlemmermeer (Vijfhuizen), Hillegom en Velsen (Santpoort, Driehuis, Velserbroek, Velsen-Zuid en IJmuiden).

De totale bevolkingsomvang van bovenstaande kernen bedraagt bij benadering ongeveer 265.000 inwoners. Opvallend hierbij is dat de agglomeratie zich over twee provincies uitstrekt, namelijk Noord-Holland en Zuid-Holland, aangezien Hillegom in de laatstgenoemde provincie ligt.

De agglomeratie Haarlem maakt op haar beurt weer deel uit van een grotere agglomeratie, de Metropoolregio Amsterdam, die een groot deel van de Noordelijke vleugel van de Randstad beslaat.

Haarlem ontstond als geestnederzetting aan het Spaarne en de eerste vermeldingen dateren uit de tiende eeuw. De naam Haarlem komt van Haarlo-heim, wat hooggelegen dorp betekent. Haarlem ontwikkelde zich op de verbindingsweg van zuid naar noord voorspoedig. Het werd de zetel van de Graaf van Holland. Graaf Willem II verleende Haarlem in 1245 stadsrechten. Haarlemse ridders hadden zich eerder die eeuw, in 1219, onder graaf Willem I onderscheiden door tijdens de vijfde kruistocht Damiate in te nemen. Als beloning mocht Haarlem sindsdien zwaard en kruis in zijn wapen voeren.

(bron: Wikipedia)